Sürtünme Koşusu nasıl oynanır?
Araba kendiliğinden ilerler; öğrenci parmağını kaydırarak, ekranın sağına ya da soluna dokunarak veya ok tuşlarıyla şerit değiştirir. Parkur sekiz zemin bölgesinden geçer ve iki şeridin üstünde o anki zeminlerin adı hep yazılıdır: halı ve cam, toprak ve mermer, ıslak ve kuru tahta, fayans ve çamur. Her çift turda iki kez gelir. Bölgelerin sırası ve hangi zeminin solda kalacağı her oyunda karışır, bu yüzden "hep sola geç" gibi bir ezber işe yaramaz. Az sürtünen şeritte kesintisiz kalmak hız bonusu getirir, bariyere çarpmak puan götürür.
Son bölümde iki şerit de buzdur ve yol S biçiminde kıvrılır. Tutuş azaldığı için direksiyon zayıf tepki verir, araba savrulup bariyere yaslanır. Yolda beliren iki tekerlek zincirinden birini kapan oyuncu kontrolü geri kazanır.
Hangi yüzey daha çok sürtünür?
Pürüzlü yüzeyler, az pürüzlü yüzeylere göre cisimlere daha çok sürtünme kuvveti uygular. Halı camdan, toprak mermerden daha pürüzlüdür; oyunda araba bu yüzden camda ve mermerde daha hızlı gider. Ders kitabındaki deneyde de eğik kartondan bırakılan oyuncak araba, kumla kaplı yüzeyde düz kartona göre daha kısa yol alır. Aynı tahtanın ıslak hâli kuru hâlinden kaygandır. Fayans ile çamur çiftinde araç fayansta hızlanır, çamurda yavaşlar. Bu çiftte aracı yavaşlatan yalnız sürtünme değildir: tekerlek yumuşak zemine gömülür. Çamurun kendisi kaygandır; çamura saplanan araçların tekerlekleri bu yüzden boşa döner. Oyun sürtünmeyi sayıyla vermez; öğrenci zeminleri aracın hızındaki farktan ve ekrandaki sürtünme çubuğundan karşılaştırarak kendisi sıralar. Dört zemin çiftini ikişer kez karşılaştırmak ve buz bölümünde sürtünmenin yararlı yüzünü görmek, öğrenciyi sürtünme kuvvetine dair genelleme yapmaya, yani programın bu konuda istediği tümevarımsal akıl yürütmeye hazırlar.
Buz bölümü konunun öbür yüzünü gösterir: sürtünme yalnız hareketi zorlaştıran bir kuvvet değildir. Sürtünme çok azaldığında araba yolu tutamaz. Karlı ve buzlu yollarda tekerleklere zincir takılmasının nedeni budur.
Hangi kazanımlarla eşleşir?
Bu oyun şu kazanımlarla eşlenmiştir:
| Kazanım kodu | Resmî kazanım adı | Oyundaki karşılığı |
|---|---|---|
| FB.5.2.3.1 (birincil) | Sürtünme kuvvetinin çeşitli ortamlardaki etkilerine yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme | Dört zemin çiftinde hangi zeminin aracı daha çok yavaşlattığını karşılaştırıp sürtünmenin yüzeye göre değiştiği genellemesine varma; buz bölümünde sürtünmenin yararlı etkisini görme |
| FB.5.2.3.2 | Günlük yaşamda sürtünmeyi artırma veya azaltmaya yönelik bilimsel bir model tasarlayabilme | Buzda tekerlek zincirini alarak sürtünmeyi artırma kararı (tam bir tasarım görevi değildir) |
